Idee humanizmu, obecne w Europie od ponad pięciu wieków, stoją dziś przed szeregiem wciąż nierozwiązanych problemów. Najważniejsze z nich to problemy strukturyzacji ludności i personalizacji środowiska architektonicznego osiedli. Różne grupy mieszkańców starają się pogodzić środowisko zabudowane z własnymi priorytetami, wymaganiami oraz gustami artystycznymi i estetycznymi w procesach samoorganizacji i harmonijnego, czyli zrównoważonego rozwoju osiedli. W niektórych opracowaniach krajowych i zagranicznych o współczesnej architekturze i urbanistyce zwracano uwagę na rozwiązywanie problemów harmonizacji środowiska zbudowanego. Powstawały projekty, prognozy i utopie. Mniej uwagi poświęcano sprawom społeczno-psychologicznym, mentalnym, czasoprzestrzennym, artystycznym i estetycznym społeczności miejskich oraz warunkom ich harmonijnego współistnienia. Autorzy artykułu starają się uzupełnić ten brak we własnych badaniach nad synergetyką miejską i teorią harmonizacji środowiska architektonicznego, których wyniki można połączyć w ramach koncepcji harmonizacji środowiska miejskiego. Koncepcja ta łączy różne modele kształtowania komfortowego i estetycznego środowiska życia, uwzględniając mentalność i psychologię różnych grup mieszkańców. Nowe idee dotyczące personalizacji społeczności miejskich, strukturyzowania środowiska i cykliczności rozwoju społecznego stały się podstawą do ujednolicenia opracowanych modeli. Zaproponowana koncepcja może stanowić podstawę teoretyczną i metodologiczną do dalszych badań, a także podstawę do wdrażania opracowanych modeli do praktyki harmonizacji środowiska architektonicznego osiedli.