"Antycedet" – in search of urban-forming residential architecture of the time of the thaw
More details
Hide details
1
Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej
Submission date: 2022-07-25
Acceptance date: 2023-03-12
Publication date: 2025-10-09
KAiU 2023;LXVIII(1):4-69
KEYWORDS
ABSTRACT
„Antycedet”, with its iconic self-service bar „Praha”, was one of the first architectural de-velopments in Warsaw after the political thaw of the mid-1950s. The complex of buildings between Aleje Jerozolimskie Street, Krucza, Nowogrodzka and Bracka Streets, with its striking ground floor and neon decoration, was an icon of 1960s Warsaw. It is the backdrop to a story of the modern city and metropolitan hustle and bustle of the 1970s. It was designed by Jan Bogusławski and Bohdan Gniewiewski at the Miastoprojekt Warszawa-Śródmieście design office. For many years, the “Praha” bar enjoyed great success, and still exists in the conscious-ness of the people of Warsaw as a place where you could eat cheaply and deliciously. The bar was closed down in the early 1990s. Then the rest of the building was rebuilt too.
The first part of the article shows the history of the building’s creation, reception and functioning against the background of political, architectural and urban changes, while the second part describes the subsequent projects of the „Praha” restaurant and bar. The third part of the article attempts to reconstruct the design and decision-making process in the mid-1950s. The reconstruction includes a case study of documentation relating to one of the buildings in the complex, held in the State Archive in Warsaw.
REFERENCES (40)
1.
A. Cz., Nareszcie nowoczesne i wielkomiejskie centrum, „Stolica”, 1959, nr 12.
2.
A. Cz., Stołeczne neony, „Stolica”, 1959, nr 20.
3.
Bar „PRAHA” w Warszawie, „Architektura”, 1959 nr 7.
4.
Bar dla 10 tysięcy, „Życie Warszawy”, 7.03.1959, nr 57.
5.
Baraniewski W., Odwilżowe dylematy polskich architektów, w: Odwilż. Sztuka ok. 1956 r., red.
6.
P. Piotrowski, Poznań 1996.
7.
Basista A., Betonowe dziedzictwo: Architektura w Polsce czasów komunizmu. Warszawa-Kraków 2001.
8.
Cymer A., Architektura w Polsce 1945-1989, Warszawa 2019.
9.
Czapelski M., Moduły i wieżowce. Polscy architekci wobec przemian w budownictwie mieszkaniowym 1956-1970, Warszawa 2018.
10.
Czarnecki M., Twórczość Jana Bogusławskiego na tle kierunków architektury XX wieku w Polsce, maszynopis pracy doktorskiej znajduje się w Bibliotece Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, promotor prof. Lech Kłosiewicz, Warszawa 2006.
11.
Ciborowski A., Pierwsze jaskółki nowej architektury, „Trybuna Ludu”, 28-30.03.1959, nr 87.
12.
Giergoń P., Mozaika warszawska. Przewodnik po plastyce w architekturze stolicy 1945-1989, Warszawa 2014.
13.
Giergoń P., Neony Warszawy, www.sztuka.net.
14.
Jarzęcka H., Neony, neony, neony, „Stolica”, 1956, nr 39.
15.
Kotarbiński A., Rozwój urbanistyki i architektury polskiej w latach 1944-1964, Warszawa 1967.
16.
Krzyżakowa K., Bar „Praha” od strony kulis, „Stolica”, 1959, nr 14.
17.
Krzyżakowa K., Twórcy warszawskiego centrum, „Stolica”, 1963, nr 28.
18.
Lewoczewicz I., Spotkanie sztuk. Aranżacje warszawskich kawiarni i barów, „Almanach Warszawy”, T. 9, 2015.
19.
Łowiński J., Sklepy warszawskie, „Architektura”, 1959, nr 2.
21.
Molski P., Mieszkalnictwo a przemiany przestrzenne miasta. Warszawa 1945-1980, Warszawa-Łódź 1988.
22.
Od knedli do golonki „Praha” już przyjmuje gości, „Życie Warszawy”, 7.03.1959, nr 57.
23.
Posłuchajmy i drugiej strony. Jeden bar „Praha” sprawy nie załatwi, „Życie Warszawy”, 15-16.03.1959, nr 64.
24.
Praga Czeska i „Praha” warszawska, czyli gastronomiczne podróże kształcą, „Życie Warszawy”, 18.03.1959, nr 66.
25.
„Praha” przyjmuje dziś pierwszych gości, „Życie Warszawy”, 5.03.1959, nr 55.
26.
Problem Śródmieścia, „Stolica”, 1956, nr 312.
27.
Sobiepan J., Aleje Jerozolimskie, rozm. przepr. Maciej Stefanowski „Stolica”, 1956, nr 31.
28.
Sołtan J., Rozmowy o architekturze, Warszawa 1996.
29.
Zieliński J., Tarwacka I., Neony - ulotny ornament warszawskiej nocy, Warszawa 2010.
30.
Uchwała Nr 817 Prezydium Rządu z dnia 1 grudnia 1951 w sprawie zatwierdzania projektów urbanistycznych i architektonicznych, „Monitor Polski”, 1951, nr 102, poz. 1841.
31.
Zarządzenie Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia 18 marca 1952 r. w sprawie zatwierdzania projektów urbanistycznych, szkicowych projektów architektonicznych i podstawowych projektów budowlanych dla obszaru m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego, „Monitor Polski”, 1952, nr 29, poz. 437.
32.
Zarządzenie Ministra Budownictwa Miast i Osiedli 22 kwietnia 1953 r. w sprawie ustalenia wykazu biur projektów budowlanych w zakresie budownictwa ogólnego, „Monitor Polski”, 1953, nr 51, poz. 577.
33.
Zarządzenie Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia 23 stycznia 1954 w sprawie trybu postępowania biur projektowych przy zatwierdzaniu podstawowych projektów budowlanych, „Monitor Polski”, 1954, nr 22, poz. 363.
34.
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, Dz. U. nr 7, poz. 46.
35.
Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy. Spis zdawczo-odbiorczy nr 3 Technicznych projektów budowlanych zatwierdzonych w biurze „Miastoprojekt Warszawa Śródmieście”, 1228/IV/A-38; 1228/IV/A-37; 1228/IV/A-43, 1228/IV/A-151,54.
36.
Wydział Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy. Opisy do projektu technologicznego ustawienia aparatów i maszyn dla baru „Praha”, 10/763.
37.
Wydział Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy. Projekt szyldu kiosk ruchu, Urb./331.
38.
Wydział Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy. Neony Baru Praha, Urb./524.
39.
Wydział Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy. Projekt podstawowy reklamy świetlnej dla kiosku „Ruch”, Urb. /536.
40.
Wydział Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy. Elewacja 4JR, 10/974.