The design models and methods of the post-war reconstruction of Nowy Świat Street in Warsaw in 1944–1949
1
Department of Architecture, Warsaw University of Technology, Polska
Submission date: 2025-06-26
Final revision date: 2025-08-18
Acceptance date: 2025-09-05
Publication date: 2026-04-15
Corresponding author
Konrad Szumiński
Department of Architecture, Warsaw University of Technology, Koszykowa 55, 00-659, Warsaw, Polska
Department of Architecture, Warsaw University of Technology, Koszykowa 55, 00-659, Warsaw, Polska
KAiU 2025;LXX(4):42-85
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT
The aims of this article are to identify the models and methods of shaping the façades of townhouses on Nowy Świat Street in Warsaw from a formal and aesthetic perspective, and to assess the degree to which the reconstructed façades conform to their historical prototypes, characteristic of, among others, 19th-century architecture from the period of the Congress Kingdom. Particular attention was paid to the façades of the houses at 40 and 49 Nowy Świat Street, which provided an important size and stylistic model for the designs for the reconstruction of other façades. The study carried out involved an analysis of the so-called stereometric indices, which describe the size, tectonics and articulation of buildings. The scope of the comparative study was limited to the front façades of the townhouses forming the compact street frontages. A comparison was made between their existing condition and the historical image from 1938–1939, documented in archival photographs. Based on the identifi ed criteria, they were classifi ed according to three methods of restoration: contrast, styling and reconstruction. The results of the study indicate that only a few façades meet the criteria of faithful reconstruction – the majority represent a form of styling, and some were designed completely from scratch. The analysis conducted provides a better understanding of the aesthetic assumptions behind the post-war reconstruction of Nowy Świat Street and organizes the knowledge about the actual methods of restoration of the historical character of this major street of Warsaw.
REFERENCES (69)
1.
Baborska-Narożny M., Główne kierunki interpretacji idei harmonii w myśl starożytnych. Od Pitagorasa do Witruwiusza, „Architectus”, 2004, nr 2(16).
2.
Baborska-Narożny M., Harmonia architektury a harmonia nauk ścisłych, „Architectus”, 2005, nr 1–2 (17–18).
5.
Czy słuszna jest krytyka rekonstrukcji ulicy Nowy Świat, „Kurier Codzienny”, 1946, nr 5.
6.
Detal architektoniczny warszawskiej Pragi 1850-1939, red. J. Roguska, Warszawa 2018.
7.
Dziedzictwo na nowo odkrywane. Detal architektoniczny 1850-1939, red. J. Roguska, Warszawa 2014.
12.
Heczko-Hyłowa E., Struktura krajobrazu miejskiego. Analiza struktury przestrzennej, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury”, 1984, Tom XVIII.
14.
Jaroszewski T.S., Chrystian Piotr Aigner 1756–1841, „Studia i Materiały do Teorii i Historii Architektury i Urbanistyki”, t. 5, 1965.
16.
Kowalczyk K., Wskaźnikowa ocena wartości estetycznej krajobrazu miejskiego na przykładzie centrum Wieliczki, „Space–Society–Economy”, 2021, nr 32.
17.
Krakowskie Przedmieście i Nowy Świat – te same, ale piękniejsze po odbudowie, „Życie Warszawy”, 1946, nr 237 (666).
21.
Łupienko A., Przestrzeń publiczna Warszawy w pierwszej połowie XIX wieku, Warszawa 2012.
22.
Majewski P., Czas końca, czas początku. Architektura i urbanistyka Warszawy historycznej 1939–1956, Warszawa 2018.
23.
Majewski P., Ideologia i konserwacja. Architektura zabytkowa w Polsce w czasach socrealizmu, Warszawa 2009.
25.
Mika G., Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury, Warszawa 2017.
27.
Muller S., Współczesna forma architektoniczna w ośrodkach zabytkowych w Polsce po 1956 roku, „Architektura”, 1974, nr 1–2.
33.
Percier C., Fontaine P. F. L., Recueil de décorations intérieures comprenant tout ce qui a rapport à l’ameublement (…), Paris 1801.
34.
Percier C., Fontaine P. F. L., Bernier C., Palais, maisons et autres édifices modernes dessinés à Rome, Paris 1798.
35.
Pérouse de Montclos J. M., L’architecture à la française. Du milieu du XVIIIe siècle à la fin du Second Empire, Paris 1982.
37.
Rassalski S., Ulica Nowy Świat i jego wschodnie zaplecze, „Stolica”, 1950, nr 8(171).
38.
Roguska J., Detal architektoniczny kamienic warszawskich w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku: balkony, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2010, t. LV, z. 4.
39.
Roguska J., Detal architektoniczny kamienic warszawskich w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku: bramy, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2009, t. LIV, z. 2.
40.
Roguska J., Detal i dekoracja w architekturze mieszkaniowej Warszawy w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku: wystrój schodów. Zarys typologii i ewolucji formy wybranych elementów, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2008, t. LIII, z. 1.
41.
Roguska J., Drzwi w warszawskich kamienicach w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, w: Prace Naukowe Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, t. III, red. J. Putkowska, Warszawa 2003.
42.
Roguska J., Kształtowanie strefy wejściowej kamienic warszawskich w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2010, t. LV, z. 1-2.
43.
Roguska J., Okna i ich oprawa architektoniczna w warszawskich kamienicach w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2011, t. LVI, z. 1.
44.
Roguska J., Przejazdy bramne i klatki schodowe kamienic warszawskich w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 1978, t. XXIII, z. 1-2.
45.
Roguska J., Treści i funkcje informujące detalu w architekturze warszawskiej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, w: Conservatio est aeterna creatio, red. J. Krawczyk, Toruń 1998.
46.
Schmidtner L., Zbiór celnieyszych gmachów miasta stołecznego Warszawy: częścią z natury a częścią podług istniejących planów rysowany i litografowany, b.m., 1823.
48.
Skalimowski A., Działalność Grupy Operacyjnej PKWN „Warszawa” w styczniu 1945 r., „Kronika Warszawy”, 2014, nr 1 (150).
49.
Sołtys M., Nowy Świat– odbudowa w dwóch krokach: 1940 i 1945, w: Spór o odbudowę Warszawy. Od gruzów do reprywatyzacji, red. T. Fudala, Warszawa 2016.
50.
Spacerkiem po Nowym Świecie. Ulica sprawnej odbudowy, „Życie Warszawy”, 1948, nr 212 (1355).
53.
Stępiński Z., Odbudowa Nowego Świata, „Biuletyn Historii Sztuki i Kultury”, nr 1/2, 1947.
54.
Szulc P., Dekoracja rzeźbiarska fasady Teatru Wielkiego w Warszawie, „Rocznik Historii Sztuki”, 2016, t. XLI.
55.
Szustakiewicz I., Systematyka form historyzmu w pracach warszawskiego architekta XIX wieku na przykładzie twórczości Juliana Ankiewicza, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2013, t. LV, z. 1.
56.
Szmygin B., Kształtowanie koncepcji zabytku i doktryny konserwatorskiej w Polsce w XX wieku, Lublin 2000.
58.
Szwankowski E., Warszawa. Rozwój urbanistyczny i architektoniczny, Warszawa 1952.
59.
Świecianowski J., Skala estetyczna budownictwa greckiego i rzymskiego, „Inżynieria i Budownictwo”, 1879, nr 16.
60.
Świecianowski J., W sprawie rytmiki w architekturze, „Inżynieria i Budownictwo”, 1882, nr 10.
61.
Tarajko-Kowalska J., Kowalski P., Kształtowanie harmonii wizualnej między krajobrazem a architekturą w oparciu o kolor, „Czasopismo Techniczne”, 2007, nr 104, z. 5–A.
63.
Tobolczyk M., Starożytne wzorce harmonii opartej na prostych bryłach geometrycznych w architekturze współczesnej, „Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula”, 2018, nr 4 (61).
64.
Trzy „Nowe Światy” w Warszawie. Rewolucyjny plan przebudowy głównej arterii Stolicy, „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 1935 (31 I).
66.
Warszawa jutra. Kulisy Nowego Światu. Sklepy, kawiarnie, restauracje, kina, „Kurier Codzienny”, 1947, nr 37.
68.
Wolmar A., W sprawie regulacji najstarszej arterii, „Kurier Warszawski”, 1936, nr 186.
69.
Zachwatowicz J., Program i zasady konserwacji zabytków, „Biuletyn Historii Sztuki i Kultury”, 1946, nr 1/2, DOI: https://doi.org/10.11588/digli....
Share
RELATED ARTICLE
| eISSN: | 2657-6864 |
| ISSN: | 0023-5865 |
We process personal data collected when visiting the website. The function of obtaining information about users and their behavior is carried out by voluntarily entered information in forms and saving cookies in end devices. Data, including cookies, are used to provide services, improve the user experience and to analyze the traffic in accordance with the Privacy policy. Data are also collected and processed by Google Analytics tool (more).
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
